مهاجرت ، فرصت ها و تهدید ها!

0
527

مهاجرت در شرائط امروز دنیا یک مسئله جهانی است و انسان مقیم در قرن حاضر، خواه ناخواه ناگذیر از این پدیده همه گیر و فرامرزی است. امروزه مردم دنیا با هر انگیزه و به هر دلیلی، زادگاه و کشورهای خود را ترک کرده، ساکن ممالک دیگر در جهان موجود می شوند؛ اما با همه ی اینها علل و انگیزه مهاجرت های بیرون کشوری را در چند کته گوری می توان مورد بحث و ارزیابی قرار داد.

کته گوری اول، مهاجرت از کشورهای جنگ زده است؛ کشورهای که به هر دلیلی، جنگ بر دولت و ملت های آنها تحمیل شده و مردمان آن سرزمین ها برای بقاء و زنده ماندن چاره ای جز ترک دیار و کشور خویش را ندارند و در واقع با هدف فرار از مرگ و مجروح و معیوب شدن است که راه مسافرت و هجرت به کشورهای همسایه و غیر همسایه را پیش می گیرند.

در این کته گوری یگانه عاملی که حرف اول و آخر را می زند، مهاجرت از سر اجبار و ناچاری است که از سوی انجام دهندگان آن به عنوان یک ضرورت آشکار تلقی می شود. در این قسم از مهاجرت، مهاجر به خود حق می دهد تا جهت فرار از نیستی و زنده ماندن، به نزدیک ترین کشورهایی که توان رفتن به آنها را دارند، مهاجرت کند که در یک چنین اوضاع و شرائطی معمولاً کشورهای همسایه اولین انتخاب مهاجران از سر جبر و ناچاری می باشد و پس از آن، نوبت می رسد به کشورهای دورتر و معتبر تر جهان که هر یک از مهاجران و خانواده های آنها با توجه به توانایی و امکانات مالی و پولی خویش، یکی از آنها را برای ساکن شدن گزینش می کنند.

این چنین مهاجرت هایی برای بیشتری از ملل دنیا یک امر ناگذیر و اجتناب ناپذیری به نظر می آید؛ به خصوص برای آن ملت هایی که یا در کشورهای غیر غنی و ناثروتمندی زندگی می کنند و یا بر رغم زندگی در کشوری غنی و دارای منابع و معادن قابل توجه و گرانبها، زیر نظر دولتها و دولتمردان ضعیف و وابسته و فاقد درایت و شعور سیاسی، روزگار به سر می برند.

این نوع مهاجرت ها، از آنجا که به عنوان فرار از مهلکه ها برای زنده ماندن و سالم ماندن از آنها یاد می شود، خیلی نمی شود آنها را با مفاهیمی چون فرصت ها و تهدید ها سنجه و ارزیابی کرد؛ چرا که از اول یک چنین مفاهیم هدفداری مورد توجه مهاجران در این نوع کته گوری نبود و اگر هم در ادامه مهاجرت، با چنین چشم اندازهایی آشنا می شوند، این از پیامدهای قهری مهاجرت در کشورهای متفاوت تر از کشور مبدا و مترقی تر از آن بوده است که صد البته می بایستی غنیمت شمرده شده و از آن فرصت ها خوب استفاده شده و با تهدیدها نیز به گونه مناسب باید مواجه شد.

کته گوری دوم، مهاجرت هایی را در بر می گیرد که در فضای کاملاً آرام و غیر جنگی از سوی برخی از ملل صورت می گیرد و  بیشتر با هدف رسیدن به یک زندگی مرفه و در یک کشوری پیشرفته از نگاه اقتصادی، انجام می پذیرد که البته در این نوع از ترک دیار و سرزمین آبایی، چندین انگیزه و مقصود می تواند دخالت داشته باشد؛ یکی از آن انگیزش ها چنانکه گفتیم هجرت با هدف رسیدن به زندگی بهتر است.

گونه دیگر آن، تجربه فضاهای جدید برای رهیدن از اقلیم های بسته دینی- مذهبی و تنفس در محیط های باز و گسترده و متنوع کشورهای دیگر با فرهنگهای انسان محورانه و وجود آزادی های افسار گسیخته ای است که بسیاری از مهاجرانی از کشورهای به اصطلاح جهان سومی و چهارمی، سالهای طویلی بوده که رویای آن را می دیده اند و با خیال آن زندگی می کرده اند.

و سرانجام، کسانی هم هستند که محض کسب علوم و فناوری پیشرفته تر و نهایتاً با هدف درآمدزایی بهتر و بیشتر، راهی کشورهای دیگر می شوند؛ تا با استفاده از فضای بهتر امنیتی و اقتصادی کشورهای غنی و ثروتمند، بتوانند وضعیت معیشتی خود و خانواده خویش را بهبود ببخشند.

نکته ای که در اینجا وجود دارد و در واقع می تواند وجه مشترکی باشد برای تقریباً تمامی گونه های متفاوت مهاجرتی مذکور، مبحث فرصت ها و تهدید هایی است که فراروی همه ی مهاجرانِ موجود در همه ی کته گوری ها قرار دارد و یا می تواند قرار داشته باشد.

می دانیم که در هر فضا و کشور جدیدی، برای مهاجران می تواند فرصت هایی وجود داشته باشد؛ فرصت هایی چون تحصیل بهتر و با کیفیت عالی و با استفاده از دانشگاهها و اساتیدی مجرب و توانا که قطعاً با آنچه در کشور متبوع بوده، تفاوت زمینی و آسمانی دارد. فرصت های شغلی و کاری خوب و عالی و آینده دار که در هر دو کشور مبدا و مقصد، راهگشا و سود آور می تواند باشد.

فرصت هایی در راستای یادگیری قانون و قانونی زیستن و یادگیری فرهنگ شهرنشینی و لوازم آن و بسیاری از فرصت های خوب دیگر که وجود دارند و مهاجران با دقت در محتوای آنها و با بومی سازی آنها در تطابق با فرهنگ دینی- مذهبی خویش، کمال  بهره وری را می توانند داشته باشند و درست همینجاست که بحث تهدیدها برای مهاجران در سایر کشورها مطرح می شود و بزرگترین تهدید برای مهاجران مسلمان به خصوص در کشورهای غیر اسلامی، تهدید فرهنگی است؛ تهدیدی که می تواند مادر همه ی تهدیدهای دیگر باشد.

استحاله فرهنگی به خصوص از نوع دینی- مذهبی آن، شاید خطرناک و ویرانگر ترین تهدیدی است که مهاجرانی با دغدغه های دینی- مذهبی را بیشتر از هر گزینه دیگری، هراسان و نگران می کند؛ نگرانی ای عمیق و زجر دهنده در قبال خود و فرزندان کم سن سال شان که هنوز شخصیت و هویت آنان شکل نگرفته و با رشد و نمو در جوامع یله و افسار گسیخته غربی، با فرهنگ انسان خدایی و خدا گریزی آنها بزرگ می شوند و هویت شان شکل می گیرد.

در هر حال، این تهدیدی است که لازم است جدی گرفته شود و برای مقابله با آن از سوی علما و مراجع و مراکز دینی در سراسر جهان، و نیز رسانه های متعهد دینی در کشورهای مبدا و مقصد، برنامه های موثر و ویژه تدارک دیده شود و مسلمانان مهاجر نیز ارتباط خود را با مساجد و مراکز دینی- مذهبی حتی الامکان حفظ کنند؛ تا بتوانند در برابر امواج سهمگین و ایمان شکن یک چنین تهدیدی، باورها و اعتقادات و نیز عملکردهای دینی- مذهبی خود و فرزندان خویش را حفظ و پاسداری کنند.

 

نویسنده : سید فاضل محجوب

خروج از نظردهی

Please enter your comment!
Please enter your name here

9 + 1 =